Kalendarz juliański - Encyklopedia

Kalendarz juliański

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Kalendarz juliański - kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma egipskiego Sosygenesa i wprowadzony w życie 1 stycznia 45 p.n.e. jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci: w Polsce do 1582, w Rosji do 1918 a w Grecji aż do 1923. Niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.

Powodem reformy kalendarza było to, że wcześniej stosowany księżycowy kalendarz rzymski rozregulował się, w wyniku czego w 46 p.n.e. kalendarzowy grudzień wypadał we wrześniu. Dlatego, żeby ponownie zsynchronizować kalendarz z porami roku, rok 46 p.n.e. wydłużono o 90 dni.

Kalendarz juliański ustalał długość roku na 365 dni plus jeden dzień przestępny co 4 lata. Średnia długość roku wynosiła 365,25 dnia. W wyniku reformy zmianie uległa długość poszczególnych miesięcy:

Dopiero od 8 roku n.e. lata przestępne liczone są co 4 lata. Wcześniej, wbrew woli Cezara, liczono je najprawdopodobniej co 3 lata (zapewne przez pomyłkę albo niedbałość odpowiedzialnego kapłana). Pierwszymi latami przestępnymi były 45 p.n.e., 42 p.n.e. i 39 p.n.e. aż do 9 p.n.e., kiedy odkryto nieprawidłowość. Dlatego też cesarz Oktawian August zarządził, aby od roku 9 p.n.e. skorygować ten błąd nie wstawiając przez jakiś czas dodatkowych dni do lat przestępnych.

Na cześć Oktawiana Augusta miesiąc sierpień (Sextilis) nazwano jego imieniem (Augustus). Nieprawdą jest natomiast podawana często historia jakoby wydłużył on długość tego miesiąca kosztem lutego (gdyż jakoby miesiąc poświęcony Augustowi miał mieć taką samą długość jak miesiąc poświęcony Cezarowi). W rzeczywistości długość miesięcy taka jaką znamy dziś została ustalona już za czasów reformy Cezara. Poniżej kolejność dla roku urzędowego (rok religijny nadal zaczynał się w marcu):

Na temat tego, które lata do 4 roku n.e. włącznie były przestępne, do dziś toczą się dyskusje historyków. Pewne są dopiero lata przestępne od 5 roku n.e. i stąd w Wikipedii dopiero od tego roku umieszczamy kalendarz dni tygodnia.

Kalendarz juliański utrzymał wszystkie zewnętrzne cechy poprzedniego, księżycowo-słonecznego kalendarza rzymskiego, a zwłaszcza wstawianie dodatkowego dnia w roku przestępnym pomiędzy 24 a 25 lutego, oraz podział miesiąca na fazy księżyca (co w czysto słonecznym kalendarzu juliańskim nie miało żadnego odbicia w rzeczywistości i utrzymywało się siłą przyzwyczajenia). Dodatkowo, mimo zmiany długości miesięcy, terminy Non oraz Idów pozostały takie, jak przed reformą Cezara - to znaczy, Idy wypadały 15 dnia tych miesięcy, które w kalendarzu królewskim mają po 31 dni (jest to marzec, maj, lipiec i październik), a w pozostałych trzynastego. Widać po tym, że terminy te straciły w ludzkiej świadomości związek z fazami księżyca na długo przed reformą juliańską.

W IV w. n.e. pod wpływem religii orientalnych zaczęto stosować podział miesiąca na tygodnie. Dni tygodnia nazywały się jak następuje:

  • dies Lunae - (dzieÅ„ księżyca) - poniedziaÅ‚ek
  • dies Martis - (dzieÅ„ Marsa) - wtorek
  • dies Mercurii - (dzieÅ„ Merkurego) - Å›roda
  • dies Iovis - (dzieÅ„ Jowisza) - czwartek
  • dies Veneris - (dzieÅ„ Wenus) - piÄ…tek
  • dies Saturni albo Sabbatum - (dzieÅ„ Saturna) - sobota
  • dies Solis - (dzieÅ„ sÅ‚oÅ„ca) - niedziela

Kalendarz juliański spóźniał się (o 1 dzień na 128 lat) w stosunku do astronomicznego, został więc zastąpiony przez obecnie obowiązujący kalendarz gregoriański. Do dzisiaj jednak jest podstawą roku liturgicznego w Kościele Prawosławnym

[edytuj] Zobacz też

p â€¢ d â€¢ e
Kalendarze

aztecki • babiloński • bizantyjski • chiński • chrześcijański • egipski • etiopski • francuski rewolucyjny • gregoriański • hinduski • japoński • juliański • kambodżański • koptyjski • laotański • Majów • muzułmański • perski • radziecki • rzymski • słowiański • starogrecki • tamilski • wieczny • World Calendar • żydowski

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/mo/richFeeds.php on line 59

Rostowski: nie będę się wahał przed korektą budżetu
Minister finansów Jacek Rostowski zadeklarował w czwartek w Sejmie, że nie będzie się wahał przed korektą wydatków państwa jeśli spadną dochody budżetu.
Klaus wierzy, że kryzys gazowy zakończy się wkrótce
Prezydent Czech Vaclav Klaus wierzy, że sprawa kryzysu gazowego będzie "w miarę szybko rozwiązana". W jego opinii powinno to się stać w ciągu kilku dni.
DJ US Stocks Down On Jobs, Retail Data; Tech Ticks Up
Most U.S. stocks were down Thursday as investors fretted about employment and retail spending, two intertwined aspects of a U.S. economy under increasing pressure. *
Gaz-System: dostawy gazu dla przedsiębiorstw bez ograniczeń
Operator gazociągów przesyłowych Gaz-System nie ogłosił ograniczeń w poborze gazu przez odbiorców przemysłowych. Firma utrzymała w czwartek wieczorem pierwszy stopień zasilania - podał Gaz-System w czwartkowym komunikacie.
Tusk: UE zbyt dużo płaci za gaz, by ją lekceważyć
Unia Europejska jest zbyt poważnym płatnikiem dla Gazpromu i Federacji Rosyjskiej, by Rosję było długo stać na lekceważenie UE - ocenił w Bratysławie po spotkaniu premierów państw Grupy Wyszehradzkiej szef polskiego rządu Donald Tusk.
Linki: Strona g³ówna