Eugeniusz Romer - Encyklopedia

Eugeniusz Romer

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Eugeniusz Mikołaj Romer
Urodzony 3 lutego 1871
Austro-Węgry Lwów
Zmarł 28 stycznia 1954
Polska Kraków
Zawód geograf
kartograf
Galeria w Wikimedia Commons
Tablica pamiątkowa we Wrocławiu

Eugeniusz Mikołaj Romer (ur. 3 lutego 1871 we Lwowie, zm. 28 stycznia 1954 w Krakowie) – polski geograf, twórca nowoczesnej kartografii polskiej, współzałożyciel Książnicy-Atlasu; brat Jana, ojciec Witolda.

Spis treści

[edytuj] Biografia

Jego ojcem był Edmund Romer z Bezdziedzy, (ok. 1844-1895) - powstaniec styczniowy[1], urzędnik we Lwowie, potem starosta w Krośnie[2] od 1879. Matką Eugeniusza była Irena Körtvelyessy de Asguth, węgierska szlachcianka z pogranicza rumuńsko-serbskiego. Brat Eugeniusza Romera, Jan, w 1926 jako generał Wojska Polskiego odmówił wysłania do Warszawy wojska podczas przewrotu majowego.

Lata dziecięce spędził w Krośnie. W 1889 ukończył gimnazjum klasyczne w Nowym Sączu[3]. Studia uniwersyteckie w zakresie historii, geologii, geografii, meteorologii odbył w Uniwersytecie Jagiellońskim, studiował też w Halle n/S i we Lwowie. W 1894 obronił doktorat z filozofii na Uniwersytecie Lwowskim.

Odbył też dodatkowe studia w Wiedniu: glacjologię, geologię i w Berlinie – meteorologię, gdzie miał półroczną praktykę w Państwowym Instytucie Meteorologicznym. Habilitował się w 1899 we Lwowie i będąc już profesorem Uniwersytetu Lwowskiego zdecydował się zostać ponownie studentem w zakresie tektoniki i morfologii u profesora Lugeona w Lozannie.

Profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (od 1911) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (od 1946), honorowy profesor uniwersytetu lwowskiego (od 1931). Doktor honoris causa Uniwersytetu Poznańskiego (od 1934) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (od 1947). Członek Polskiej Akademii Nauk (od 1952) oraz wielu towarzystw naukowych w kraju i na świecie.

W 1909 prowadził badania lodowców alpejskich w Szwajcarii, a w 1910 wziął udział w wyprawie E. Dunikowskiego w góry Sichote Aliń w Azji. W 1913 prowadził badania na Alasce – jego imieniem nazwano jeden z lodowców w Górach Świętego Eliasza.

W 1916, przebywając w Wiedniu przystąpił do opracowania wielkiego atlasu geograficzno-statystycznego[4], przedstawiającego obraz całej Polski pod każdym względem: fizjograficznym, narodowościowym, gospodarczym i kulturalnym, co miało ogromne znaczenie dla przyszłych pertraktacji pokojowych w sprawie granic odrodzonej po zaborach Polski. Uczestniczył jako członek delegacji polskiej przy ustalaniu zachodniej granicy Polski w traktacie wersalskim.

W 1921 założył instytut kartograficzny Atlas (Książnica – Atlas).

W 1929, mając 58 lat, przeszedł na przedwczesną emeryturę, koncentrując się na pracy w Książnicy Atlas. Do wybuchu II wojny światowej utrzymywał jednak żywe kontakty z Uniwersytetem Jana Kazimierza, prowadząc wykłady a także uczestnicząc w komisjach przewodów doktorskich, habilitacyjnych i innych.

Po zajęciu Lwowa w 1941 r. przez Niemców ukrył się w klasztorze Ojców Zmartwychwstańców przy ulicy Piekarskiej we Lwowie. Uniknął w ten sposób losu kilkudziesięciu lwowskich profesorów bestialsko zamordowanych przez hitlerowców. Organizacja podziemna przeniosła go konspiracyjnie do Warszawy, gdzie oczekiwał na przerzut do Anglii, by tam służyć jako ekspert rządu emigracyjnego. Lekarze nie wyrazili jednak zgody na tę ryzykowną podróż. Pozostał w Warszawie pod nazwiskiem Edmund Piotrowski, przeżył powstanie warszawskie i gehennę obozu pruszkowskiego, skąd wydostał się przy pomocy swojej bratanicy.

Po wojnie osiadł w Krakowie, gdzie objął katedrę geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz kierownictwo krakowskiego Instytutu Geograficznego. Był współzałożycielem reaktywowanej w 1946 roku spółki akcyjnej Książnica Atlas we Wrocławiu, która wydała pod jego redakcją szereg atlasów Polski i świata.

Twórca czasopism: Prace Geograficzne (redaktor 1918-1939) i Polski Przegląd Kartograficzny (redaktor 1923-1934). Jako pierwszy wydzielił regiony klimatyczne w Polsce.

Autor licznych prac z zakresu kartografii, klimatologii, geomorfologii i dydaktyki geografii, m.in.: Atlas geograficzny (1908), Geograficzno-statystyczny atlas Polski (1916), Polski atlas kongresowy (1921), Powszechny atlas geograficzny (1928), Ziemia i państwo (1929), Pogląd na klimat Polski (1938), Regiony klimatyczne Polski (1949).

Od roku 1899 był żonaty z Jadwigą Rossknecht, córką współzałożyciela i dyrektora browaru w Okocimiu. Z małżeństwa tego urodziło się dwóch synów: Witold Romer (1900-1967), od 1946 r. profesor Politechniki Wrocławskiej i Edmund Romer (1904-1988), po II wojnie światowej profesor Politechniki Śląskiej w Gliwicach.

Pochowany został na krakowskim Cmentarzu Salwatorskim.

Przypisy

  1. ↑ Edmund Romer dostał się do niewoli pod Igołomią, ale udało mu się porozumieć po niemiecku z pilnującym go żołnierzem pochodzącym z Kurlandii i uciec. Również brat Edmunda, student medycyny Władysław Romer, walczył w powstaniu styczniowym; zginął pod Krzykawką. Ojciec obu braci, dziadek Eugeniusza, walczył w powstaniu listopadowym.
  2. ↑ Wg A.Fastnacht-Stupnickiej ("Od św. Jadwigi do Marka Hłaski"), Edmund Romer jako absolwent Theresianum, austriackiej szkoły kształcącej przyszłych C. K. urzędników był przez krótki czas starostą w Brzesku, ale złożył rezygnację z funkcji po otrzymaniu jakiegoś bliżej nieokreślonego polecenia służbowego, które miałoby być niezgodne z jego sumieniem.
  3. ↑ W Nowym Sączu zakładał z kolegami konspiracyjną organizację niepodległościową.
  4. ↑ Propozycję opracowania takiego atlasu złożył mu Franciszek Stefczyk w 1915, który tę inicjatywę sfinansował; większość spośród kilkudziesięciu wydrukowanych metodą litograficzną egzemplarzy tego atlasu została skonfiskowana przez Niemców, ale dwa egzemplarze wywieziono potajemnie do USA, gdzie zostały zreprodukowane metodą fotograficzną; stamtąd przywieziono je do Paryża, gdzie rozdano je uczestnikom konferencji pokojowej.

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Źródła

  • Anna Fastnach-Stupnicka, "Od Å›w. Jadwigi do Marka HÅ‚aski. NiezwykÅ‚e losy wybitnych ludzi na Dolnym ÅšlÄ…sku", Oficyna Wydawnicza "Atut", WrocÅ‚aw 2007, ISBN 978-83-7432-271-3

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/mo/richFeeds.php on line 59

Odkryto kolejne groby w Spalonym Mieście
Archeolodzy pracujący w pozostałościach Spalonego Miasta sprzed ponad 5000 lat w południowo-wschodnim Iranie odkryli kolejne starożytne groby - donosi serwis internetowy Press TV.
Mamuty zabiła "diamentowa" kometa?
Na terenie Ameryki Północnej odkryto ślady mikroskopijnych diamentów w warstwach archeologicznych sprzed 13 tys. lat. Zdaniem naukowców, jest to świadectwo uderzenia w Ziemię ciała niebieskiego. Wyniki badań opublikowano na łamach tygodnika "Science".
Naukowcy o dobroczynności kobiet i mężczyzn
Komu dałbyś pieniądze: osobie w potrzebie z najbliższego otoczenia czy z innego kraju? Okazuje się, że jeśli jesteś mężczyzną, chętniej wspomożesz kogoś, kto jest bliżej, o ile w ogóle.
Usto-mysz dla sparaliżowanych
Usto-mysz, nowoczesny interfejs multimedialny, może pomóc osobom o dużym stopniu niepełnosprawności oraz sparaliżowanym w korzystaniu z komputera. Tym samym ułatwi im kontakt z otoczeniem. Autorami usto-myszy są prof. dr hab. inż Andrzej Czyżewski oraz inż. Piotr Dalka z Katedry Systemów Multimedialnych Politechniki Gdańskiej.
Kopalnie zarobią na ziarenkach węgla?
7 mln zł rocznie zarobi dodatkowo kopalnia "Borynia" dzięki innowacyjnej technologii, pozwalającej na odzyskanie i sprzedaż powstających podczas wzbogacania węgla jego mikroskopijnych ziarenek, pojedynczo niewidocznych gołym okiem.
Linki: Strona g³ówna