27 Wołyńska Dywizja Piechoty - Encyklopedia

27 Wołyńska Dywizja Piechoty

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krakowej. Zobacz też: 27 Dywizja Piechoty – stronę ujednoznaczniającą.
27 Wołyńska Dywizja Piechoty AK
Odznaka dywizji
Historia
Państwo Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 15 stycznia 1944
Rozformowanie 25 lipca 1944
Nazwa wyróżniająca Wołyńska
Dowódcy
Pierwszy płk Kazimierz Damian Bąbiński "Luboń"
Ostatni płk Jan Kotowicz "Twardy"
Działania zbrojne
II wojna światowa (Akcja Burza na Wołyniu)
Organizacja
Skład Zgrupowanie Gromada
Zgrupowanie Osnowa

27 Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej – polska jednostka wojskowa utworzona z sił Okręgu Wołyń Armii Krajowej w ramach Akcji "Burza". W marcu 1944 liczyła około 6000 żołnierzy.

Spis treści

[edytuj] Geneza

Rząd RP na uchodźstwie zmuszony został do skierowania ograniczonych sił Armii Krajowej do walki z UPA. 20 lipca 1943 roku Armia Krajowa wezwała polskie oddziały samoobrony na terenie województwa wołyńskiego, by oddały się pod jej dowództwo. 30 lipca 1943 roku wezwała Ukraińców do położenia kresu mordowania cywilów. Nie powstrzymało to mordów i w istocie rzeczy być może potwierdziło przekonanie ukraińskich nacjonalistów, że mordy etniczne są jedyną drogą do zdobycia polskich ziem.

W styczniu 1944 roku Armia Krajowa sformowała 27 (wołyńską) Dywizję Piechoty, w sile 6558 żołnierzy, której zadaniem było stanąć do walki z oddziałami UPA, a potem z Wehrmachtem. Dywizja Wołyńska, największy spośród oddziałów Armii Krajowej, została sformowana na bazie Kedywu warszawskiego i zasilona została rekrutami z polskich oddziałów samoobrony na Wołyniu , uformowanych, by chronić cywilów przed oddziałami UPA, oraz spośród byłych polskich policjantów w służbie niemieckiej, którzy porzucili służbę.

[edytuj] Na Wołyniu

Mobilizacja
Mobilizacja alarmowa dywizji została przeprowadzona w styczniu 1944 z sił inspektoratów AK: Kowel, Równe i Łuck Okręgu Wołyń.

[edytuj] Na Polesiu

Reorganizacja
Reorganizacja dywizji została przeprowadzona

[edytuj] Na Lubelszczyźnie

Koncentracja
Koncentracja dywizji została przeprowadzona
Akcja "Burza"
20 lipca Armia Czerwona sforsowała Bug i zaczęła zajmować Lubelszczyznę. W zaistniałej sytuacji (wycofywanie się wojsk niemieckich) dowództwo Dywizji rozpoczęło przygotowywanie uderzenia na Lublin w ramach Akcji "Burza". 22 lipca mjr "Żegota" przywiózł z Komendy Okręgu zadania akcji "Burza" na Lubelszczyźnie jakie postawiono przed Dywizją. Batalion I/45 pp "Gzymsa" w zasadzce rozbił kolumnę Niemców pod Firlejem. Bataliony II/43 pp "Hrubego" i II/50 pp "Jastrzębia", współdziałając z miejscowym oddziałem AK, opanowały Lubartów. Nocą batalion "Jastrzębia" obsadził Michów, batalion I/43 pp "Korda" opanował Kock zaś batalion I/50 pp "Sokoła" zajął Koniaków i Kozłówkę. Zablokowano ruchy Niemców we wszystkich kierunkach. Około południa 23 lipca do Lubartowa wkroczyły jednostki 3 Korpusu Armii Czerwonej (1 Front Białoruski), a po południu przybyły oddziały AL ppłk. Korczyńskiego (uwolnione przez wojska radzieckie z okrążenia w lasach parczewskich). Na skutek jego żądań, dowództwo Dywizji usunęło swoje oddziały z Lubartowa, koncentrując je w rejonie Kaniówki, Kozłówki i Siedlisk. Z dowództwem korpusu radzieckiego ustalano zasady dalszej walki z Niemcami.
Rozwiązanie dywizji
Wieczorem 25 lipca w Skrobowie

[edytuj] Dalszy los żołnierzy

Żołnierzy z tej Dywizji rozstrzeliwano m.in. w Kąkolewnicy w Uroczysku Baran, na Zamku w Lublinie. Po rozwiązaniu tej Dywizji, w listopadzie 1944, NKWD zorganizowało obóz w Skrobowie na Lubelszczyźnie. Internowano w nim żołnierzy Armii Krajowej, wyławianych z jednostek liniowych i innych. 27 marca 1945 roku 48 więźniów obozu dokonało brawurowej ucieczki. Ci, którzy zostali w Skrobowie, zostali wkrótce wywiezieni do łagrów.

[edytuj] Dowódcy

  • Akcja "Burza"
    • płk Kazimierz Damian Bąbiński "Luboń" – od 15 stycznia do 11 lutego
    • ppłk dypl. Jan Wojciech Kiwerski "Oliwa" – od 11 lutego do 18 kwietnia
    • mjr Jan Szatowski "Kowal" – od 18 kwietnia do 3 maja
    • mjr dypl. Tadeusz Sztumberk-Rychter "Żegota" – od 3 maja do 16 lipca
    • płk Jan Kotowicz "Twardy" – od 16 lipca do 25 lipca
  • Dowództwo i sztab w dniu 14 marca 1944
    • dowódca – ppłk dypl. (gen. bryg.) Jan Wojciech Kiwerski "Oliwa"
    • szef sztabu – mjr dypl. Tadeusz Sztumberk-Rychter "Żegota"
    • dowódca zgrupowania "Gromada" – mjr Jan Szatowski "Kowal"
    • dowódca zgrupowania "Osnowa" – kpt. Kazimierz Rzaniak "Garda"
    • oficer operacyjny – kpt. Tadeusz Klimowski "Ostoja"

[edytuj] Skład w marcu 1944

  • Sztab – kryptonim "Pożoga"
  • Kwatermistrzostwo
  • Samodzielne pododdziały Dywizji
    • kompania łączności – ppor. Józef Figórski "Szymon"
    • kompania saperów (warszawska) – por. Zdzisław Zołociński "Piotr"
    • kompania przeprawowa (na Bugu) – ppor. Stanisław Witamborski "Mały"
    • pluton żandarmerii – ppor. Franciszek Krawczak "Żeliwo"
    • I/45 pp – por. Franciszek Pukacki "Gzyms"
  • Zgrupowanie "Gromada" (kowelskie)
    • Sztab
    • Kwatermistrzostwo
    • Samodzielne pododdziały Zgrupowania
      • pluton saperów
      • pluton rozpoznania
      • drużyna ppanc.
    • 1/21 p.uł. (zwiad taktyczny) – ppor. Jerzy Neuman "Hińcza"
    • I/50 pp – por. Michał Fijałka "Sokół"
    • II/50 pp – por. Władysław Czermiński "Jastrząb"
    • III/50 pp – por. Zbigniew Twardy "Trzask" (od 10.04. por. Marek Lachowicz "Bratek")
    • I/43 pp – por. Kazimierz Filipowicz "Kord"
    • II/43 pp – por. Marian Walery Krokay "Siwy" (od 21.04. Jan Józefczak "Hruby")
    • oddziały wydzielone do obrony ludności cywilnej (samoobrona)
  • Zgrupowanie "Osnowa"
    • Sztab
    • Kwatermistrzostwo
    • Samodzielne pododdziały Zgrupowania
      • pluton saperów
      • pluton łączności
      • pluton zwiadu
    • 1/19 p.uł. "Krwawi Tatarzy" (zwiad taktyczny) – ppor. Longin Dąbek-Dębicki "Jarosław"
    • I/23 pp – por. Sylwester Brokowski "Bogoria" (od 07.04. por. Zygmunt Górka-Grabowski "Zając")
    • II/23 pp – ppor. Jerzy Krasowski "Lech"
    • III/23 pp (szkieletowy)
      • 6 komp. – ppor. Jeremi Witkowski "Sokół II"
      • 7 komp. – pchor. Jerzy Ochman "Kozak"
    • I/24 pp "Krwawa Łuna" – por. Zygmunt Kulczycki "Olgierd" (od 21.04. ppor. Józef Malinowski "Ćwik")
    • oddziały wydzielone do obrony ludności cywilnej (samoobrona)

Liczebność i wyposażenie dywizji w sierpniu 1944: (w nawiasach w porównaniu do przedwojennego stanu polskiej dywizji piechoty)

[edytuj] Literatura

  • Michał Fijałka, "27. Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej", Wydawnictwo PAX, 1987.

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Zobacz też

p • d • e
Armia Krajowa
Komenda Główna
Okręgi
Dywizje piechoty

2 DP • 3 DP • 5 DP • 6 DP • 7 DP • 8 DP • 9 DP • 10 DP • 11 DP • 12 DP • 21 DP • 22 DP • 24 DP • 25 DP • 26 DP • 27 DP • 28 DP • 29 DP • 30 DP • 106 DP
Brygady wileńskie

1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7
Zgrupowania warszawskie
Inne

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/mo/richFeeds.php on line 59

Kanały tematyczne: TVN 24 pierwszy
TVN 24 w 2008 roku nadal był najchętniej oglądanym kanałem tematycznym – pomimo spadku wyniku względem 2007 roku.
"Panorama" wróci do pasma wieczornego?
W ramach programu oszczędnościowego w Telewizji Polskiej ostatnie wydanie ”Panoramy” może wrócić z pasma nocnego do wieczornego.
Nowy program w Pulsie od lutego
W lutym br. w ramówce telewizji Puls pojawi się program "Noc na żywo".
Skarga kasacyjna Canal+ oddalona przez SN
Sąd Najwyższy oddalił wczoraj skargę Canal+ dotyczącą decyzji UOKiK-u, który w 2006 roku uznał, że nadawca wspólnie z PZPN-em ograniczał konkurencję.
Przetasowania w TVP Łódź
Małgorzata Potocka będzie kierować łódzkim oddziałem Telewizji Polskiej przez kolejne trzy lata – zdecydowała wczoraj w głosowaniu rada nadzorcza TVP.
Linki: Strona gwna